İçeriğe geç

Yöntem ve kaynaklar

Ayname'deki sonuçlar bu sayfada anlatılan yöntemle hesaplanır: doğum bilgisiyle yapılan hesaplar tarayıcıda, takvim tabloları önceden ve bağımsız kaynaklarla karşılaştırılarak. Aşağıda hesap motoru, doğruluk testleri ve veri kaynakları yer alır.

Gök konumları

  • Güneş, Ay, Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün ve Plüton'un konumları açık kaynaklı Astronomy Engine kütüphanesiyle hesaplanır (sürüm 2.1.19, MIT lisansı). Kütüphane VSOP87 ve NOVAS C 3.1 modellerine dayanır; geliştiricisi doğruluğunu ±1 yay dakikası olarak verir.
  • Konumlar jeosantriktir (Dünya'nın merkezinden), görünür konumdur (ışığın yol süresi ve sapınç düzeltilir) ve gerçek ekinoks ile o tarihin ekliptiğine göre verilir. Burçlar tropikaldir: 0° Koç ilkbahar noktasıdır.
  • Kuzey Ay Düğümü ortalama düğümdür. Jean Meeus'un Astronomical Algorithms kitabındaki formülle (2. baskı, 1998, bölüm 47) hesaplanır ve nütasyonla gerçek ekinoksa taşınır.
  • Bir gezegenin ekliptik boylamı, hesap anından altı saat önce ile altı saat sonrası arasında azalıyorsa "retro" yazılır. Güneş, Ay ve düğüm için retro yazılmaz.

Yükselen, tepe noktası ve evler

  • Yerel yıldız zamanı, Greenwich görünür yıldız zamanına doğum yerinin boylamı eklenerek bulunur.
  • Yükselen (ASC) ekliptiğin doğu ufkunu kestiği, tepe noktası (MC) ekliptiğin yerel meridyeni kestiği noktadır. İkisi de o tarihteki gerçek eğiklik açısıyla hesaplanır.
  • Varsayılan ev sistemi Placidus'tur: 11, 12, 2 ve 3. ev başları gündüz ve gece yarı yaylarının üçe bölünmesiyle, yinelemeli olarak bulunur; karşıt evler 180 derece ötededir. Eşit ev sisteminde evler yükselenden başlayarak 30'ar derecedir. Tam burç sisteminde yükselenin burcu 1. evdir.
  • Doğum saati bilinmiyorsa yükselen ve evler gösterilmez; gezegenler o günün 12.00'sine göre verilir. O gün burç değiştiren Güneş ya da Ay için geçiş saati ve iki olasılık yazılır.
  • Saat bilinmediğinde günün ilk ve son anı saat dilimi tablosundan bulunur; saatlerin bir saat ileri ya da geri alındığı günler 23 ya da 25 saat sürer. Güneş ya da Ay bu aralıkta burç değiştirdiyse geçiş anı ikiye bölme yöntemiyle 1 saniyeye kadar aranır.

Ay burcu

  • Ay burcu, doğum anında Ay'ın ekliptik boylamının bulunduğu 30 derecelik dilimdir. Konum Dünya'nın merkezine göre hesaplandığı için doğum yeri gerekmez; doğum saati, Türkiye'nin tamamında geçerli olan Europe/Istanbul kaydıyla UTC'ye çevrilir.
  • Doğum saati bilinmiyorsa yukarıdaki gün taraması kullanılır: Ay o gün burç değiştirmediyse ay burcu kesindir, değiştirdiyse geçiş saati ve iki olasılık yazılır.

Saat dilimi

  • Yerel saat, IANA saat dilimi veritabanının Europe/Istanbul kaydından üretilen tabloyla UTC'ye çevrilir (tzdata 2026e; tablo 1910-2040 arasını kapsar ve 112 saat değişikliği içerir). Form da yalnız bu aralıktaki tarihleri kabul eder.
  • Türkiye Eylül 2016'dan beri yıl boyu UTC+3 kullanır. Daha önceki yıllarda kışın UTC+2, yazın UTC+3 uygulanan dönemler ve farklı tarihlerde yapılan geçişler vardır; bu yüzden aynı saat farklı yıllarda farklı UTC anına denk gelir.
  • Türkiye'de 1910'dan sonraki bütün saat değişiklikleri bir saatliktir. Saatlerin geri alındığı gecede bir saat iki kez yaşanır; ileri alındığı gecede bir saat hiç yaşanmaz. Böyle bir saat girilirse sonuçta açık bir not ve diğer seçenek gösterilir.

Doğruluk testi

Sitede yayımlanan JavaScript dosyaları Node.js'te çalıştırılıp Swiss Ephemeris'in Python sürümüyle karşılaştırıldı (pyswisseph 2.10.03). Bu testte Swiss Ephemeris veri dosyası kullanılmadı; referans, kütüphanenin yerleşik Moshier efemerisidir.

  • 283 doğum anı, 303 hesap: 1910-2040 arası, 81 ilin tamamı, rastgele seçilen 100 ilçe, yaz saati geçişlerinin hemen öncesi, sırası ve sonrası (60 vaka) ve formun kabul ettiği yıl aralığının iki ucu (40 vaka, 1910-1929 ve 2027-2040). İki kez yaşanan ve hiç yaşanmayan saatlerde iki seçenek ayrı hesaplandı.
  • Eşik 0,1 derecedir. En büyük farklar: gezegenlerde 0,0051° (Neptün), yükselende 0,00008°, tepe noktasında 0,00006°, Placidus ev başlarında 0,00008°.
  • Retro işareti 2.424 karşılaştırmanın hepsinde Swiss Ephemeris ile aynı çıktı; bunların 39 tanesi, gezegenin yön değiştirmek üzere olduğu ve günlük hızının 0,002 dereceden küçük kaldığı anlardı.
  • Saat dilimi tablosu Python zoneinfo ile 10.586 yerel saatte karşılaştırıldı; uyuşmazlık sayısı 0.
  • Saat bilinmediğinde kullanılan gün taraması 320 Türkiye takvim gününde sınandı (20 tanesi saat değişikliği günü). Günün başı ve sonu Python zoneinfo ile bire bir aynı çıktı; 151 burç değişiminde geçiş anı farkı Ay'da en çok 13,2 saniye, Güneş'te en çok 21,8 saniye.
Öğe En büyük fark (derece)
Güneş 0,00047
Ay 0,00258
Merkür 0,00239
Venüs 0,00400
Mars 0,00311
Jüpiter 0,00264
Satürn 0,00368
Uranüs 0,00325
Neptün 0,00511
Plüton 0,00094
Kuzey Ay Düğümü 0,00008
Yükselen (ASC) 0,00008
Tepe noktası (MC) 0,00006
Placidus ev başları 0,00008
Eşit ev başları 0,00008
Tam burç ev başları 0,00000

Test tarihi: 28 Ekim 2026.

Ay takvimi

  • Ay evreleri, Ay ile Güneş'in ekliptik boylamları arasındaki farkın 0, 90, 180 ve 270 derece olduğu anlardır. Burç geçişleri, Ay'ın ekliptik boylamının 30 derecenin katlarını geçtiği anlardır.
  • Anlar Astronomy Engine ile bulunur, Türkiye saatine çevrilir ve dakikaya yuvarlanır. Swiss Ephemeris ile çapraz denetimde en büyük sapma evrelerde 0,65 dakika, burç geçişlerinde 0,18 dakika çıktı.
  • Ay çizimindeki aydınlık bölüm faz açısından hesaplanır. Çizim şematiktir ve Kuzey Yarım Küre'den bakışa göredir; aydınlık kenarın ufka göre eğimi gösterilmez.

Retro takvimi

  • Retro başlangıç ve bitiş anları, gezegenin Dünya'nın merkezinden görülen ekliptik boylamındaki günlük hızın sıfırdan geçtiği durağan anlardır. Hız artıdan eksiye geçtiğinde retro başlar, eksiden artıya geçtiğinde biter.
  • Anlar Swiss Ephemeris ile (pyswisseph 2.10.03), JPL DE431 efemerisine dayanan sepl_18.se1 veri dosyasıyla bulunur: önce günlük tarama, sonra 1 saniyeye kadar ikiye bölme. Anlar Türkiye saatine çevrilir ve dakikaya yuvarlanır.
  • Denetim: aynı anlar Swiss Ephemeris'in Moshier efemerisiyle ayrıca bulundu; en büyük fark 0,5 dakika. Sitenin hesap motoru Astronomy Engine ile bulunan anlar iç gezegenlerde en çok 6,7 dakika, dış gezegenlerde en çok 41,0 dakika farklı çıktı. Durağan anda hız sıfır olduğu için konumdaki küçük bir fark saatte büyük bir farka dönüşür.
  • Ana sayfadaki canlı "Retroda" satırı hesap motoruyla bulunur; durağan ana birkaç saat kala tablodan farklı görünebilir.

Tutulma takvimi

  • Tutulmalar Astronomy Engine 2.1.19'un Python sürümüyle bulunur. Dünya'nın dönüşündeki düzensizliği gösteren ΔT için Swiss Ephemeris'in değeri kullanılır.
  • Güneş tutulmasında her il merkezi için başlangıç, en büyük an, bitiş ve kapanma oranı hesaplanır. Kapanma oranı, Güneş diskinin Ay tarafından örtülen alanının oranıdır. Güneş'in bu anlarda ufkun üstünde olup olmadığına dakika dakika bakılır.
  • Ay tutulmasında evre anları Dünya'nın merkezine göredir ve her yer için aynıdır. Her il merkezi için Ay'ın doğuşu ve batışı (üst kenar, standart kırılma) bulunur ve evrenin Ay ufkun üstündeyken geçen bölümü yazılır.
  • Denetim: değerler Swiss Ephemeris ile, JPL DE431 efemerisine dayanan veri dosyalarıyla ayrıca hesaplandı. Güneş tutulmasının 81 ildeki temas anlarında en büyük fark 4,0 saniye, kapanma oranında 0,15 yüzde puanı; Ay tutulmasının en büyük anında 5,4 saniye, Türkiye'den görülen Ay tutulmalarının evre anlarında 61,3 saniye; Ay'ın doğuş ve batışında 2,8 saniye.
  • Görünürlük 1.134 il ve tutulma eşleşmesinde karşılaştırıldı. İki kaynak 1 eşleşmede farklı sonuç verdi (Muş, 12 Ocak 2028): Ay'ın batışı ile evrenin sonu arasındaki fark 1,5 dakikadan azdı. Sayfada bu durum ayrıca belirtilir.
  • Tür ve en büyük an NASA'nın tutulma tablolarıyla da karşılaştırıldı (Fred Espenak): türler aynı, en büyük anda en büyük fark 6,1 saniye, Ay tutulmalarında gölge büyüklüğü farkı en çok 0,001.

Yüzük ölçüsü

  • Tanım ISO 8653:2016'dan alınır (madde 2.1): yüzük ölçüsü, yüzüğün içine geçebilecek en büyük silindirin çevresidir. Yuvarlak bir yüzükte ölçü, milimetre cinsinden iç çevredir; iç çap, çevrenin π sayısına bölünmesiyle bulunur.
  • Standardın Tablo 1'i ölçü çubuğu için 41, 51, 61, 71 ve 76 ölçülerinin çapını ±0,02 mm toleransla verir. Sayfadaki tabloda diğer ölçülerin çapı aynı hesapla bulunur ve iki ondalığa yuvarlanır; bu hesap Tablo 1'deki beş değeri de aynen verir.
  • Hesaplayıcı iç çevreyi en yakın tam sayıya yuvarlayarak ölçüyü yazar. Standarttaki ölçü çubuğu 41 ile 76 arasını kapsadığı için (madde 3) bu aralığın dışında ölçü yazılmaz.
  • Ekranda ölçümde bir CSS pikselinin kaç milimetre olduğu cihaza göre değiştiği için ölçek, ISO/IEC 7810'daki ID-1 kartın 53,98 mm'lik kısa kenarıyla ayarlanır. Ayar yalnız sayfa açıkken geçerlidir ve hiçbir yere kaydedilmez.
  • Parmak ölçüsü için ISO 8653, kuyumcu ile müşteri arasında ölçü halkası takımının kullanıldığını belirtir. Araç, ip ya da kâğıt şeritle ölçülen parmak çevresini ölçüye çevirmez. Türkiye'de ya da başka ülkelerde kullanılan yüzük numaraları için birincil kaynakla doğrulanmış bir karşılık bulunamadığından bu numaralar gösterilmez.
  • ISO 8653:2016, 1986 tarihli ilk baskının yerini almıştır. CEN bu metni Mart 2026'da değiştirmeden EN ISO 8653:2026 olarak kabul etti.

Yer verisi

  • 81 il merkezinin ve 922 ilçenin adları ve koordinatları GeoNames veritabanından alındı (geonames.org, CC BY 4.0).
  • Veride şu düzenlemeler yapıldı: il adları resmî yazımla eşlendi; il adını taşıyan merkez ilçeler il kaydıyla birleştirildi; ilçe noktası olarak aynı adlı yerleşimin (ilçe merkezinin) koordinatı kullanıldı, bulunamayan 28 ilçede GeoNames'in ilçe (idari bölge) kaydındaki koordinat alındı; birkaç ilçe adı resmî yazıma göre düzeltildi.
  • 1 derece boylam farkı, yerel yıldız zamanını 4 dakika değiştirir. Doğuya ya da batıya 10 kilometrelik uzaklık, Türkiye enleminde yükseleni en çok yaklaşık 13 yay dakikası kaydırır.

Kısa anlamlar

Gezegen, burç ve evlerin yanındaki tek cümlelik açıklamalar Batı astrolojisinde yaygın kullanılan geleneksel karşılıkların özetidir. Astroloji bilimsel olarak doğrulanmış bir yöntem değildir; Ayname kişiye özel yorum, öngörü ya da fal sunmaz.

Bu sayfalar nasıl hazırlanır

  • Sayılar, tablolar ve sonuçlar bu sayfada anlatılan ve test edilen koddan üretilir; elle girilmez.
  • Açıklama metinlerinin taslağında yapay zekâ araçlarından yararlanıldı. Her olgusal ifade bu sayfadaki kaynaklardan biriyle ya da Ayname'nin test edilmiş hesabıyla eşlendi; metinler iki ayrı yapay zekâ modeliyle olgu denetiminden geçirildi ve yayından önce önizlemede kontrol edildi.
  • Hata görürsen düzeltme politikasına göre bildirebilirsin.

Lisanslar

  • Astronomy Engine 2.1.19: MIT lisansı (lisans metni).
  • Fraunces yazı tipi: SIL Open Font License 1.1 (lisans metni).
  • GeoNames verisi: Creative Commons Atıf 4.0 (CC BY 4.0).

Kaynaklar

  1. Astronomy Engine, Don Cross: github.com/cosinekitty/astronomy
  2. IANA saat dilimi veritabanı: iana.org/time-zones
  3. GeoNames: geonames.org, dökümler: download.geonames.org/export/dump
  4. Swiss Ephemeris, Astrodienst: astro.com/swisseph; Python sürümü pyswisseph: github.com/astrorigin/pyswisseph
  5. Jean Meeus, Astronomical Algorithms, 2. baskı, Willmann-Bell, 1998.
  6. Carlson, S. (1985). A double-blind test of astrology. Nature, 318, 419-425.
  7. Swiss Ephemeris veri dosyaları (sepl_18.se1, semo_18.se1), Astrodienst: github.com/aloistr/swisseph
  8. NASA tutulma tabloları, Fred Espenak: Güneş tutulmaları 2021-2030, Ay tutulmaları 2021-2030. Eclipse Predictions by Fred Espenak, NASA's GSFC.
  9. Amerikan Astronomi Derneği, güneş tutulmasında göz güvenliği: eclipse.aas.org/eye-safety
  10. ISO 8653:2016, yüzük ölçüsünün tanımı, ölçümü ve gösterimi: iso.org/standard/65408.html
  11. CEN, EN ISO 8653:2026 duyurusu (6 Mayıs 2026): cencenelec.eu
  12. ISO/IEC 7810:2019, kimlik kartlarının fiziksel özellikleri: iso.org/standard/70483.html

Değişiklik kaydı

Son güncelleme: 28 Ekim 2026. Editör: Utku Eroğlu.